Słownik Pojęć Dyplomatycznych
==
A
Ad interim [łac.; ‘tymczasowy’], termin międzynarodowy, informujący, że dany dyplomata wykonuje swe funkcje tymczasowo, np. chargé d’affaires a.i.
Ad referendum [łac.; ‘do odwołania się’], termin międzynarodowy, używany 1) przy podpisie jakiegoś aktu międzynarodowego przez dyplomatę, którego pełnomocnictwa nie obejmują wszystkich punktów umowy, przez co zaznacza, że podpis stanie się formalnie ważny po wyrażeniu zgody przez rząd; 2) przy zgodzie stron na odłożenie na jakiś czas omawianej sprawy do czasu jej zbadania na nowo.
Affidavit [ang.; ‘oświadczenie pod przysięgą’], termin międzynarodowy – zaświadczenie na piśmie, przedkładane obcym władzom.
Agenci Dyplomatyczni (ang. Diplomatic Agents, franc. Agents Diplomatiques, hiszp. Agentes diplomáticos, ros. Dipłomaticzeskije agienty) termin prawa międzynarodowego – reprezentanci państw przy rządach obcych oraz przy światowych oraz regionalnych organizacjach międzynarodowych, w rangach ustalonych przez Konwencję Dyplomatyczną.
Agent Provocateur [franc.; ‘agent prowokator’], termin międzynarodowy – osoba, której policja, lub organa polityczne czy wojskowe tajnie zleciły popełnienie jakiegoś przestępstwa w celu skompromitowania innej osoby czy osób, sprowokowania zajść czy rozruchów, a nawet konfliktu międzynarodowego.
Agrément [franc.; ‘zezwolenie’]. termin międzynarodowy – poufna wstępna zgoda danego państwa na akredytowanie dyplomatycznego reprezentanta innego państwa. Wyrażenie zgody nosi nazwę: Agréation. Nieudzielenie a. wklucza akredytację i oznacza, że w danym państwie proponowana osoba jest uważana za persona non grata.
Aide Mémoire [franc.; ‘pomoc dla pamięci’], termin międzynarodowy – notatka wręczana lub przesyłana „dla pamięci” po dyplomatycznej rozmowie, w celu uniknięcia nieporozumień co do oświadczeń złożonych ustnie; podobny charakter ma przekazywanie nie sygnowanego „memorandum” [‘to co należy pamiętać’] w formie zestawu tez, faktów, problemów, które należy wziąć pod uwagę w rokowaniach dyplomatycznych.
Akredytacja (ang. Accreditation, franc. Acréditation, hiszp. Acreditación, ros. Akkrieditowanije), termin międzynarodowy – uwierzytelnienie osoby za pomocą dokumentu uwierzytelniającego (w dyplomacji – lettre de créance, w organizacjach międzynarodowych – pismo akredytacyjne) dla pełnienia określonych w dokumencie funkcji (dyplomaty, pełnomocnika, eksperta, korespondenta). W myśl konwencji międzynarodowych list uwierzytelniający ambasadorów i posłów podpisany jest przez głowę państwa i wręczany osobiście przewodniczącemu Rady Państwa, prezydentowi czy monarsze kraju akredytującego. Listy uwierzytelniające składają głowie państwa tylko dyplomaci klasy I – ambasadorowie, oraz klasy II – posłowie i ministrowie; natomiast dyplomaci klasy III – chargés d’affaires, akredytują się przy ministrze spraw zagranicznych, któremu składają listy wprowadzające (lettre d’introduction), podpisane przez swego ministra spraw zagranicznych; osobna jest forma akredytacji konsulów.
Ambasada (ang. Embassy, ,franc. Ambassade, hiszp. Embajada, ros. Posolstwo), placówka dyplomatczna najwyższego stopnia, organ koordynujący współpracę dyplomatyczną, ekonomiczną, kulturalną i inną; miejsce urzędowania ambasadora; od 1815 przedmiot konwencji międzynarodowych ustalający prawa a., m.in. eksterytorialności, prawo używania flagi i godła swego państwa na pomieszczeniach a.
Ambasador (ang. Ambassador, franc. Ambasadeur, hiszp. Embajador, ros. Posoł), od Kongresu Wiedeńskiego 1815 najwyższa ranga dyplomatycznych przedstawicieli potwierdzona Dyplomatyczną Konwencją Wiedeńska 1961.
Arrangement [franc. ‘uporządkowanie’], termin międzynarodowy – międzypaństwowe umowy w sprawach mniejszej wagi, lub uzupełniające akta wcześniejsze.
Attaché [franc. attacher ‘przywiązywać’], termin międzynarodowy – osoba przydzielona do placówki dyplomatycznej, jako specjalista w dziedzinie wojskowej, handlowej, ,naukowej, prasowej, kulturalnej itp. W zależności od specjalności, a. posiadają różny status w hierarchii dyplomatycznej (od zbliżonego do rangi radcy do najniższego szczebla funkcjonariusza dyplomatycznego).
Audiencja (ang. Audiance, franc. Audience, hiszp. Audiencia, ros. Audiencyja), termin międzynarodowy – w dyplomacji: na przyjęcie przez przedstawiciela rządu wysłannika obcego kraju.
==
B
==
„Biała Księga” (ang. „White Papers”, franc. „Livre blanc”, hiszp. „Libro Blanco”, ros. „Biełaja kniga”), termin międzynarodowy przyjęty na określenie ogłaszanych dla celów dyplomatycznych zbiorów dokumentów pod nazwą koloru okładki; obyczaj ten wprowadziła W. Brytania w połowie XIX w., ogłaszając „niebieskie księgi” („Blue books”), z kolei Francja żółte („Les Jaune Livres”), Niemcy białe („Weissbuch”), ,Włochy zielone („Libro Verde”) itd.; w XX w. szereg państw używa te same kolory, np. „B.K.” stała się charakterystyczna również dla USA i szeregu innych państw; w 1933 po podpaleniu Reichstagu , we Francji ośrodek antyhitlerowski wydał „Brunatną Księgę” („Braunesbuch”); w czasie wojen koreańskiej i wietnamskiej przyjął się zwyczaj ogłaszania dokumentów zbrodni wojennych w czarnej okładce jako „Czarną Księgę”.
==
C
==
Casus Belli [łac.; ‘powód do wojny’]. termin międzynarodowy używany bądź dla rozpoczęcia wojny badx dla zagrożenia, ,że naruszenie takich czy innych praw czy interesów danego mocarstwa będzie dlań stanowić c.b.; od 1945 w obu wypadkach używany w sprzeczności z Kartą Narodów Zjednoczonych, zobowiązującą do wyłącznie pokojowego rozwiązywania sporów.
Casus Foederis [łac.; casus ‘przypadek, wydarzenie’ i foederis ‘sprzymierzenie’], wydarzenie zobowiązujące sprzymierzeńców; termin międzynarodowy – fakt, zdarzenie lub sytuacja określona w umowie sojuszniczej powodujące spełnienie zobowiązań stron (np. udzielenie pomocy w celu wspólnej obrony w wypadku agresji).
CC, franc. Corps Consulaire, Korpus Konsularny, termin międzynarodowy – personel konsularny, ,akredytowany w określonym kraju; skrót przyjęty dla oznaczania pojazdów mechanicznych, należących do placówek konsularnych i ich konsularnych pracowników, ,korzystających z przywilejów określonych Konsularną Konwencją Wiedeńską.
CD, franc. Corps Diplomatique, Korpus Dyplomatyczny, termin międzynarodowy – społeczność dyplomatyczna akredytowana w określonym kraju; skrót przyjęty dla oznaczania pojazdów mechanicznych, należących do placówek dyplomatycznych i ich funkcjonariuszy dyplomatycznych, ,korzystających z przywilejów określonych Dyplomatyczną Konwencją Wiedeńską.
Chargé d’affaires, franc. nazwa pełniącego obowiązki kierownika placówki dyplomatycznej, w czasie nieobecności jej szefa (patrz: ad interim), zgodnie z przepisami Dyplomatycznej Konwencji wiedeńskiej 1962. W konwencji dyplomatycznej Kongresu Wiedeńskiego 1815 Ch. d’a. byli dyplomatami nie mianowanymi przez głowę państwa, lecz przez ministra spraw zagranicznych i u ministra spraw zagranicznych zatem akredytowani z tytułem Ch. d’a. á pied, vel en titre lub ad hoc.
„Cicha Dyplomacja” (ang. Quiet Diplomacy, franc. Diplomatie silencieuse, hiszp. Diplomacia sielnciosa, ros, Tichaja sipłomatija), termin międzynarodowy, przyjęty w ONZ, rozmowy czy rokowania tajne, , przygotowujące porozumienia dwu- lub wielostronne.
Conclusum [łac.; conclusio ‘zamknięcie’], termin międzynarodowy – nota dyplomatyczna podsumowująca dotychczasowy przebieg rokowań lub wspólne memorandum rokujących stron wypunktowujące osiągnięte częściowe porozumienia; zazwyczaj w obu wypadkach z wysunięciem dezyderatów co do dalszych rokowań.
Consensus [łac.; ‘zgoda’], termin prawa międzynarodowego – uzgodnienie stanowisk między zainteresowanymi państwami przed przystąpieniem do opracowania umowy czy normy międzynarodowej, w myśl łac. zasady consensus facit legem – zgoda tworzy prawo.
Contre-lettre [franc.; ‘anty-list’], termin międzynarodowy – aneks tajny załączony do jawnej umowy, zazwyczaj handlowej, , zmieniający lub anulujący któryś z punktów porozumienia; w myśli prawa międzynarodowego c-l nie może być w kolizji z prawami państw trzecich.
„Czarna Księga” patrz: „Biała Księga”.
==
D
==
Demarché [franc.; ‘krok’, ‘zabieg’], termin międzynarodowy – w języku dyplomatycznym ustny sprzeciw, ostrzeżenie, zaznaczenie wyraźne odmiennego stanowiska.
Démenti [franc.; ‘zaprzeczenie’] oficjalne zaprzeczenie przez rzecznika rządu lub w formie komunikatu czy noty nieścisłej informacji podanej do wiadomości publicznej.
Depozytariusz [łac.; depositarius ‘przechowujący depozyt’], (ang. Depositor, franc. Dépositaire, hiszp. Depositario, ros. Diepozitarij), termin międzynarodowy – państwo, które przyjęło na siebie zobowiązanie przechowywania oryginałów układu wielostronnego i wszystkich innych obowiązków z tego faktu wynikających.
Dyplomacja (ang. Diplomacy, franc. Diplomatie, hiszp. Diplomacia, ros. Dipłomatija), termin międzynarodowy – działalność instytucji państwowych czy międzynarodowych, regulujących sprawy z innymi państwami czy organizacjami międzynarodowymi; w średniowieczu umiejętność stwierdzenia autentyczności dokumentów (obecnie dyplomatyka).
Dyplomata (ang. Diplomat, franc. Diplomate, hiszp Diplomátoco, ros. Dipłomat), termin międzynarodowy – osoba upoważniona przez państwo czy organizację międzynarodową międzyrządową do regulowania spraw z innymi państwami czy instytucjami międzyrządowymi. Z inicjatywy ONZ opracowany został w 1973 projekt konwencji o z zapobieganiu i karaniu przestępstw popełnionych przeciwko przedstawicielom dyplomatycznym i osobom mającym prawo do ochrony międzynarodowej – Convention sur la prevention et la répression des infractions commises contre les agents diplomatiques et autres personnes ayant droit a une protection internationale.
Dyplomatyczny ceremoniał (ang. Diplomatic ceremonial, franc. Céremonial diplomatique, hiszp. Ceremonial diplomático, ros. Dipłomaticzeskij ceriemonijał), termin międzynarodowy – ustalone dyplomatycznym protokołem formy zachowania się w różnych oficjalnych sytuacjach przedstawiciela obcego państwa, z godnie z jego rangą i czasem pobytu w danym państwie oraz w zgodzie z obyczajami danego kraju, a także ustalony protokółem dyplomatycznym i obyczajem międzynarodowym lub danego kraju ceremoniał przyjmowania wysłanników dyplomatycznych lub oficjalnych gości zagranicznych, prowadzenia rozmów i podpisywania umów.
Dyplomatycznych stosunków nawiązanie lub wznowienie (ang. Establishment or resumption of diplomatic relations, franc. Éstablissement ou rétablissement des relations diplomatique, hiszp. Establecimiento o restablecimietno de relationes diplomáticas, ros. Ustanowlenije ili wozobnowlenije dipłomaticzeskich otnoszenij), terminy międzynarodowe – inicjacja stosunków dyplomatycznych między państwami, które ich nie utrzymywały, lub je zerwały, uregulowana Dyplomatyczną Konwencją Wiedeńską, 1961. W przypadku nie zerwania, lecz zawieszenia stosunków dyplomatycznych niepotrzebne jest formalne ponowne nawiązywanie stosunków.
Dyplomatycznych stosunków zerwanie lub zawieszenie (ang. Severence or pendency of diplomatic relations, franc. Rupture ou suspension des relations diplomatique, hiszp Ruptura o suspensión de relaciones diplomáticas, ros. Sryw ili priekraszcenije dipłomaticzeskich otnoszenij), terminy międzynarodowe – dwie formy zamanifestowania wagi konfliktu lub sporu między dwoma państwami: 1) zerwanie jest najostrzejszą formą stosowana zazwyczaj do państwa uznanego za agresora lub w przypadku poważnego incydentu dyplomatycznego (np. obrazy głowy państwa, zniszczenia placówki, czy napadu na personel); 2) zawieszenie jest formą stosowaną zazwyczaj w przypadkach dojścia do władzy otwarcie nieprzyjaznego rządu lub nieprzyjaznych demonstracji uniemożliwiających normalna pracę placówki dyplomatycznej. Wznowienie stosunków w przypadku 1. wymaga całego procesu ponownego nawiązania, natomiast stan zawieszenia może być automatycznie zniesiony zgodą obu stron na ponowne akredytowanie dyplomatów. Dyplomatyczna Konwencja Wiedeńska 1961 w art. 43-45 zobowiązuje państwa zrywające stosunki dyplomatyczne do zapewnienia powrotu przedstawicielowi dyplomatycznemu do swego kraju oraz poszanowania pomieszczeń misji dyplomatycznej, majątku i archiwum. Jest przyjętym powszechnie obyczajem, że nad pomieszczeniami misji, której działalność została zawieszona, opiekę przejmuje jedno z przedstawicielstw państw neutralnych w danym kraju.
==
E
==
Eksterytorialność [łac.; ‘zakrajowość’], (ang. Extraterritorial status, franc. Extraterritorialité, hiszp. Extraterritorialidad, Ekstierritorialnost’), , termin międzynarodowy na określenie przywileju przyznawanego przedstawicielstwu obcego państwa wyłączenia go spod jurysdykcji sanego kraju.
Exequatur [łac.; ‘niech wypełnia swoje obowiązki’], termin międzynarodowy w konwencji konsularnej oznaczający zgodę państwa przyjmującego na zaproponowaną osobę konsula; cofnięcie e. Jest jednoznaczne z utratą prawa pełnienia funkcji konsula.
==
F
==
Fait accompli [franc.; ‘fakt dokonany’], termin międzynarodowy – czyn dokonany, fakt stworzony, który stawia inne państwa wobec problemu uznania go w sensie prawa międzynarodowego, np. zamach stanu, powstanie zbrojne, akt rewolucyjny. Nie istnieją żadne jednolite formy uznawania czy nieuznawania f.a.
==
G
==
Glejt [niem.; Geleit ‘odprowadzenie’], (ang. Safe-conduct, franc. Sauf-conduit, hiszp. Salvoconducto, ros. Ochrannaja gramota) termin międzynarodowy – dokument zwany też listem żelaznym (ang. Convoy Letter, ,franc. Lettre de sécurité), zapewniający bezpieczny przejazd osoby, pojazdu, statku, w warunkach konfliktowych; W XX w. wydawany głównie osobom korzystającym z azylu w obcych ambasadach, lub osobom odsyłanym do innego kraju z jakichkolwiek innych powodów, wymagających zabezpieczenia przez g.
==
H
==
-
==
I
==
Immunitety i przywileje [łac.; immunitates ‘uwolniony od obciążeń’], (ang Immunities and privilges, franc. Immunités et priviligés, hiszp. Immunidades y privilegios, ros. Immunitiety i priwilegii), instytucja prawno-międzynarodowa regulująca uprawnienia i przywileje przyznawane przedstawicielom dyplomatycznym na zasadzie wzajemności; z punktu widzenia prawa międzynarodowego przyznawane nie poszczególnym osobom, ale państwu lub organizacji, w imieniu których działają za granicą ich przedstawiciele.
Incognito [wł.; nie będąc znany], termin międzynarodowy – przyjęty obyczaj dyplomatyczny, że głowa państwa podróżując w celach osobistych za granicę korzysta z dokumentów na przybrane nazwisko, aby uniknąć ceremoniału protokolarnego, przysługującego jego stanowisku. W myśl zwyczajów prawa międzynarodowego rząd obcego państwa jest o tym powiadomiony i nieraz głowa państwa po załatwieniu swych osobistych spraw na pożegnanie składa oficjalna wizytę, porzucając i.
==
J
==
-
==
K
==
Korpus dyplomatyczny (ang. Diplomatic Corps, franc. Corps Diplomatique (CD), hiszp. Cuerpo Diplomático, ros. Dipłomaticzeskij korpus), dosłownie „ciało dyplomatyczne:’ termin międzynarodowy obejmujący wszystkich dyplomatów akredytowanych w danym państwie; na czele k.d. stoi dziekan.
Kurier Dyplomatyczny (ang. Diplomatic courier, franc. Courier diplomatique, hiszp. Correo diplomático, ros Dipłomaticzeskij kurjer), termin międzynarodowy – specjalny urzędnik uprawniony do przewożenia zaplombowanej poczty dyplomatycznej.
plomatycznych
.
Ale monotonnia.
.....czy na taki widok .... biustonosza, można mieć myśli uczesane ??? 
